Odkrywanie tajemnic przodka młynarza

Mój 4xpradziadek Stanisław Saratowicz jak to bywa w zawodzie młynarza zmieniał miejsca zamieszkania kilkukrotnie. Początkiem 2017 roku opublikowałam post, w którym przedstawiłam znane mi na tamten czas fakty z życia antenata. Obecnie wiem o 4xpradziadku znacznie więcej, a przede wszystkim udało mi się połączyć jego osobę z Stanisławem Sarad (Sarat) z Jodłowej.

Związki rodziny z parafiami Tuchów i Jodłowa

Stanisław Sarat(owicz) został ochrzczony w Tuchowie 24 kwietnia 1789. Jego rodzicami byli Franciszek Sarat i Rozalia z domu Stańczyk, którzy mieszkali w domu nr 186. Rodzicami chrzestnymi Stanisława zostali tuchowscy mieszczanie Maciej Jankiewicz i Teresa Mazurkiewiczowa. Właściwie wcześniejsze koligacje rodzinne Stańczyków i Saratowiczów trudno jest ustalić z powodu braków w księgach metrykalnych. Można podejrzewać, że Tuchów był rodzinną parafią Stańczyków/Stańczykiewiczów. Pojawiali się regularnie w księgach parafialnych, co można szybko prześledzić sięgając po kolejne tomy Materiałów do dziejów Tuchowa. Jeśli chodzi o nazwisko zbliżone do Saratowicz, to w najstarszych zachowanych księgach tuchowskich pojawiają się 4 osoby o nazwiskach: Sarad, Sarodowicz oraz Szarat. Pierwsze 20 lat swojego życia antenat mógł spędzić w Tuchowie, ale bardziej prawdopodobne jest, że tak nie było. Kluczowym dla postawienia hipotezy byłoby poznanie zawodu jego ojca Franciszka, jednak nie wiem o nim właściwie nic. W każdym razie pewne jest, że 4xpradziadek Stanisław zawarł pierwszy związek małżeński w oddalonej od Tuchowa o 20 km Jodłowej.

Indeks do aktu małżeństwa Stanisława Sarad i Agnieszki Michalskiej. Źródło: genealodzy.pl

17 czerwca 1812 roku w Jodłowej związek małżeński zawarli 23-letni kawaler Stanisław Sarad i 25-letnia panna Agnieszka Michalska. Świadkami byli mieszczanie z Tuchowa i Jodłowej. Właściwie na pierwszy rzut oka niewiele wskazywało, że jest to akt pierwszego ślubu mojego 4xpradziadka. Poszlakami wydawał się wiek pana młodego, który według aktu powinien urodzić się ok. 1789 roku oraz informacja, że świadek zapisany w jego metryce ślubu pochodził z Tuchowa. Dodatkowym sygnałem było dla mnie występowanie nazwiska Sarat/Sarad w księgach metrykalnych Jodłowej regularnie od XVII wieku. Ale wróćmy do osoby Stanisława. Już w 1813 roku w Jodłowej para doczekała się pierwszego potomka - syna o imionach Erazm Józef. Nazwisko zapisano w formie Saratowicz. Małżonkowie zamieszkiwali wtedy dom numer 3. Kolejnych potomków na kartach Jodłowej nie znalazłam. Następnym śladem jest akt urodzenia z 1820 roku z Przeczycy, gdzie na świat przychodzi kolejny syn Ignacy Teodor. Pomiędzy 1820 i 1821 rokiem rodzina przeniosła się na tereny parafii Tarnów-Katedra i od tej chwili jestem wstanie prześledzić kolejne lata życia Stanisława Saratowicza.

Życie Stanisława Saratowicza na terenie parafii Tarnów-Katedra

Z Przeczycy Stanisław i Agnieszka Saratowiczowie wraz z dziećmi przenoszą się do Gumnisk w parafii Tarnów-Katedra. To właśnie w Gumniskach rodzą się następne dzieci tej pary: Tekla (*1821), Jan Stanisław (*1824) oraz Anna Katarzyna (*1827). Kolejnych pociech nie odnalazłam, ale zarówno Stanisław jak i Agnieszka byli chrzestnymi w Strusinie dla potomków młynarza Jakuba Michalskiego (oo Anna Jastrzębska) i młynarza Jana Michalskiego (oo Antonina Kurkowska). Zresztą w 1835 roku w księgach akt Magistratu Tarnów zanotowano akt kupna-sprzedaży, z którego wynika że małżonkowie Saratowiczowie zamieszkiwali w Strusinie. Dokładnie 25 lipca 1835 roku Stanisław i Agnieszka Szaratowiczowie nabyli nieruchomość nr 37 we wsi Grabówka, do której prawa wieczystego użytkowania odkupili za 61 złotych reńskich od starozakonnych Leyzora i Sory Gimplów. Jednocześnie do tego samego numeru 37 należały place i grunty we własności Dumarów będące. Od nich Saratowiczowie na 20 lat dzierżawią place i grunty, za które wnoszą co roku czynsz 4 złote reńskie 12 krajcarów. 

Agnieszka niedługo cieszy się nowym gospodarstwem. Umiera w Grabówce w 1836 roku. Kolejny związek małżeński 4xpradziadek zawiera w Grabówce 27 listopada 1837 roku. Poślubia wdowę po piekarzu z Zabłocia moją 4xprababkę Mariannę 1 voto Pilas z domu Welsing. Stanisław w sierpniu 1837 roku podejmuje pożyczkę z depozytu swojego małoletniego syna Jana na kwotę 87 złotych reńskich. Zabezpiecza spłatę pożyczki posiadanymi dobrami: realność w Grabówce pod nr 37 oraz prawami do młyna w Rzędzinie. W 1838 roku w Grabówce rodzi się pierwsze dziecko moich 4xpradziadków - córka Emilia Józefa (*1838 +1842). Stanisław wraz z rodziną przenosi się w tym czasie do Rzędzina. Kolejnym dzieckiem w rodzinie jest mój 3xpradziadek Antoni Walenty (*1841 +1905) urodzony w Rzędzinie w 1841 roku. Ostatnim dzieckiem 4xpradziadków jest Aniela Józefa (*1843 +1858). W 1844 roku na suchoty zmarła 4xprababka Marianna. Trzy miesiące później Stanisław zawiera 3 związek małżeński - tym razem z 23-letnią panną pochodzącą z Bobowej Marianną z domu Ponikło. Para mieszka w Rzędzinie gdzie rodzą się ich córki: Bronisława (*1845) oraz Zofia (*+1847). W 1848 roku tyfus zbiera srogie żniwo. Jedną z ofiar epidemii jest Stanisław Saratowicz, który umiera 23 maja 1848 roku w wieku 59 lat (w akcie zgonu zapisano 64 lata). 

Pomimo początkowych zawirowań udało mi się ustalić, że związki małżeńskie zawarło 3 synów 4xpradziadka Stanisława: Józef Saratowicz (*1813 +1860) młynarz z Anielą z domu Ukańską,  Jan Stanisław Saratowicz (*1824) stolarz z Marianną z domu Wytrwał oraz najmłodszy syn, a mój przodek Antoni Walenty Saratowicz (*1841 +1905) z Marianną z domu Bobka (Babka).

Potomkowie Antoniego Saratowicza

Mój 3xpradziadek Antoni był jedynym wspólnym synem moich antenatów. Dwie jego siostry zmarły w dzieciństwie, a reszta rodzeństwa to potomkowie jego rodziców z innymi partnerami. W każdym razie Antoni zawarł związek małżeński po zakończeniu służby wojskowej w 1867 roku z Marianną (Marią) z domu Bobka (Babka). 3xpradziadkowie aż 11 razy zostawali rodzicami:

1. Stanisław (*+1868)

2. Wiktoria (*1869) oo Jan Januś

3. Katarzyna Marianna (*1872 +1953) oo Antoni Głuszak

4. Jan Ignacy (*1875 +1959) oo Stanisława z domu Połomska

5. Stanisław (*1877 +1944) alias Stanley Saran oo Helena z domu Moskal

Potomkowie urodzeni w Polsce i USA: ksiądz Anthony (*1907 +1992), Stefania (Stella) (*1909 +1924), Helen (*1912) oo Alfred Urbanek, Frank (*1916 +2014) oo Beatrice Ranieri, Joseph (*1919 +1945) oo Wanda Swinger, Mary (*1921 +2014) 1 v. Kozeniewski 2 v. Rutt 3 v. Mandick, Anne (*1924 +2004) oo Stanley Kempa, John (*1926 +2011) oo Rosemary Paprocki, syn (*+1933).

6. Jan (*1879 +1949) alias John Saratowicz oo Maria z domu Bednarz

Potomkowie urodzeni w USA: Frances (*1909 +1969), Anthony (*1911 +1974) oo Genevieve Malec, Lillian (*1912) oo Vernon Bartels i Mary (*1914 +1989).

7. Marianna (*+1880)

8. Józef (*1882 +1933) alias Joseph Saratowicz oo Maria z domu Wojewoda

Potomkowie w USA: Helena (*1915 +1916)

9. Marianna (*1884 +1925) oo Marcin Szczurek

10. Anna (*1887) oo Leon Kędzior

11. Franciszek Antonii (*1889 +1961) alias Frank Sollet oo 1. Edith Nelson z domu Drummond 2. Ruth Metzinger
Potomkowie urodzeni w USA: brak

Wszyscy synowie Antoniego i Marianny Saratowiczów opuścili Tarnów. Czterech emigrowało do USA i tam założyło rodziny. Z tego powodu nie ma w Tarnowie żadnego męskiego potomka moich antenatów. Córki: Wiktoria, Katarzyna, Maria i Anna zawarły związki małżeńskie w Tarnowie i tam osiadły wraz z rodzinami.


Zapewne rodziny o nazwiskach: Saratowicz, Szaratowicz, Saradowicz, Sarat, Sarad, Szarat wywodzących się z terenów dawnej Galicji przy odrobinie wysiłku będą mogły ustalić wspólnego przodka. Nie wiem gdzie 4xpradziadek był pomiędzy rokiem 1814-1819, czyli w pierwszych latach małżeństwa z Agnieszką Michalską. Zapewne para doczekała się wtedy kilku potomków, których nie zlokalizowałam. Okres ten jest białą plamą w życiorysie Stanisława Saratowicza, ale może kiedyś uda mi się natrafić na ślad jego początków w zawodzie młynarza. Mam nadzieję, że w przyszłości uda mi się odnaleźć choć jeden akt dotyczący jego rodziców, a moich 5xpradziadków: Franciszka Sarat(owicz) i Rozalii z domu Stańczyk. Trzymajcie kciuki :)


Źródła:
księgi metrykalne parafii Jodłowa
księgi metrykalne parafii Tarnów-Katedra
księgi metrykalne parafii Tuchów
AP oddział w Tarnowie
https://geneteka.genealodzy.pl/
http://www.tuchow.pl/biblioteka-cyfrowa/ksiazki/
familysearch.org
geni.com

Tuchów - parafia rodzin Saratowicz i Stańczyk

Badania genealogiczne w parafii tuchowskiej są nieskomplikowane. Z góry wiadomo dla jakiego okresu zachowały się księgi metrykalne, a najstarsze akty zostały wydane i znajdują się w Tuchowskiej Bibliotece Cyfrowej - Materiały do dziejów Tuchowa.

Parafia pw. Św. Jakuba Starszego Apostoła w Tuchowie

Materiałów dotyczących dziejów Tuchowa i tuchowskich parafii jest sporo, a duży wybór publikacji jest dostępny w Tuchowskiej Bibliotece Cyfrowej w zakładce Książki.  Pierwszy kościół przyklasztorny pw. Najświętszej Marii Panny został erygowany już w XI wieku. Drewniany kościółek dopiero końcem XVII wieku zastąpiono murowaną świątynią. Od początków pieczę nad tuchowskimi wiernymi trzymali OO. Benedyktyni z Tyńca. W XIV wieku w mieście erygowano parafię pw. Św. Jakuba. Parafię od 1460 roku prowadzili OO. Benedyktyni. Tuchów wraz z kościołem parafialnym spłonął podczas pożaru miasta w 1789 roku. Obecną świątynię pw. Św. Jakuba Starszego Apostoła budowano w latach 1791-1797. W 1810 roku władze austriackie dokonały kasacji majątku OO. Benedyktynów kończąc tym wielowiekową opiekę zakonników nad tuchowskimi wiernymi.

Kościół parafialny pw. Św. Jakuba Starszego Apostoła w Tuchowie.
Źródło: http://www.polskaniezwykla.pl/web/gallery/photo,62013.html

Według spisu z 1764 roku do fary tuchowskiej należały: miasto Tuchów z Przedmieściem Wielkim i Małym, Gadówka, Wołowa, Kielanowice, Burzyn, Dąbrówka Tuchowska, Lubaszowa, Łazy altier Kozłówki, Siedliska, Meszna, Buchcice, Brzozówki, Głębocka, Garbek, Ogonówka, Wulka, Podkościelany. W roku wydania Słownika geograficznego... do parafii w Tuchowie przynależały: Joniny, Kowalowa, Uniszowa, Bistuszowa i Kielanowice. Najstarsze księgi metrykalne pochodzą z zachowanych zbiorów parafii Św. Jakuba Apostoła. Dzięki osobistej inicjatywie Genealoga zostały zebrane w formę książkową i udostępnione online. Najstarsze zachowane w kancelarii parafialnej księgi urodzeń małżeństw i zgonów pochodzą z lat: urodzenia 1764-1776, małżeństwa 1724-1776 i zgony 1752-1776. Brakuje ksiąg z lat 1777-1783. Kolejno zostanie wydany 8 tom Materiałów do dziejów Tuchowa zawierający dane metrykalne z ksiąg urodzeń, małżeństw i zgonów z lat 1784-1796. Genealog zainteresowany zdarzeniami metrykalnymi może złożyć także wniosek o odszukanie metryki przodka w zasobach ksiąg tuchowskich.

Wniosek o udostępnienie akt.
Źródło: http://lsotuchow.galas.net.pl/index.php/kancelaria/

Wypełniony wniosek pobrany z witryny internetowej parafii przesyłamy pocztą lub składamy osobiście w kancelarii parafialnej. Następnie oczekujemy ok. miesiąc na odpowiedź listowną. Może być ona pozytywna lub negatywna. Niestety w moim przypadku nie udało się odnaleźć informacji o moich antenatach. Było to potwierdzenie wcześniej prowadzonych przeze mnie poszukiwań na mikrofilmach dostępnych w Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie. 

Rodziny Saratowicz i Stańczyk

Poszukiwane przeze mnie rodziny, których zdarzenia metrykalne miały miejsce w Tuchowie to rody noszące nazwiska Saratowicz i Stańczyk. Mój prapraprapradziadek Stanisław Saratowicz vel Sarat urodził się w Tuchowie 24 kwietnia 1789 roku. 

Metryka urodzenia z 1789 roku, parafia Tuchów

Stanisław był synem Franciszka i Rozalii z domu Stańczyk. Rodzicami chrzestnymi chłopca byli mieszczanie: Maciej Jankiewicz i Teresa Mazurkiewiczowa. Poza nr domu są to wszystkie informacje, które zawiera metryka urodzenia Stanisława. Nazwisko Saratowicz (Saradowicz, Sarodowicz), Sarat (Sarad, Sarod), pojawia się w tuchowskich metrykach urodzeń, małżeństw i zgonów do 1776 zaledwie cztery razy. Kolejno w latach 1784-1800 występuje następne kilka razy. Nazwisko Stańczyk i Stańczykiewicz pojawia się w metrykach dość regularnie, można więc założyć, że Tuchów mógł być rodzinną parafią Rozalii z domu Stańczyk Saratowiczowej. Jeśli tak było, to ślub w Tuchowie musiał odbyć się przed 1784 rokiem, a Rozalia urodziła się przed 1764 rokiem. Skutkuje to brakiem ksiąg urodzin i małżeństw zawierających podane zdarzenia metrykalne. Negatywny wynik dla późniejszych lat przyniosły moje poszukiwania jaki i kwerenda, o którą poprosiłam w wniosku o udostępnienie akt. Poszukiwania Saratowiczów kieruję w tereny Jodłowej, gdzie występują Saratowiczowie, Saratowie. Na razie wiadomo, że Franciszek Saratowicz z rodziną prawdopodobne opuścili Tuchów po 1789 roku, czyli po wielkim pożarze, który strawił znaczną część miasta. Liczę na szczęśliwy traf, że napotkam ich w okolicy, podczas dalszych poszukiwań metryk. Późniejsze metryki są jedyną szansą na ustalenie danych rodziców Franciszka i Rozalii, czyli moich 6xpradziadków.

Zapraszam do lektury innych postów powiązanych z nazwiskiem Saratowicz:
Stanisław Saratowicz - wędrówka za przodkiem młynarzem
Śladami emigrantów za „Wielką Wodą”
Ufundował pradziad, a może ktoś inny? Kapliczki przydrożne w Tarnowie
„Żyją tak długo, jak długo inni pielęgnują pamięć o nich ...”

Źródła:
http://www.tuchow.pl/biblioteka-cyfrowa/ksiazki/
http://lsotuchow.galas.net.pl/
http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/599

Pierwsza publikacja: 9 wrzesień 2017

Rodzina Welsing moim genealogicznym „węzłem gordyjskim” - część 1 - Marianna z domu Welsing

Pierwszy raz nazwisko Welsing odczytałam w akcie ślubu prapraprapradziadków po kądzieli - Stanisława Saratowicza i Marianny Pilasowej. Para ta złożyła śluby małżeńskie w parafii Tarnów-Katedra, związek zapisano w księgach dla wsi Grabówka w 1837 roku. Wkrótce po tym zdarzeniu małżonkowie przenoszą się do sąsiedniej wsi Rzędzin i tam w 1841 roku rodzi się mój praprapradziadek Antoni Saratowicz. W 1844 Marianna umiera w wieku 35 lat, a Stanisław żeni się z Marianną Ponikło.

Próba odtworzenia losów Marianny Welsing 1 v. Pilas, 2 v. Saratowicz

Mimo krótkiego życia Marianna, przemierzyła znaczną jak na tamte czasy część dzisiejszej Polski.

Jeśli wierzyć aktowi zapowiedzi poprzedzających drugie małżeństwo, Marianna urodziła się w 1809 roku w Lublinie, Królestwie Polskim.

Księga zapowiedzi parafii Tarnów-Katedra, rok 1837

Myślę, że Marianna i Stanisław przedstawili akty znania lub urodzenia ze swoich parafii, gdyż ich rody nie wywodziły się z Tarnowa, a na podstawie wpisu z zapowiedzi dotyczącego Stanisława (Stanisław Saratowicz syn Franciszka pochodzący z Tuchowa, zamieszkały w Grabówce, 49 lat) bardzo szybko znalazłam jego akt urodzenia. Niestety alegaty do małżeństw z 1837 roku nie zachowały się.

Akt urodzenia (chrztu)

W parafiach św. Jana i św. Mikołaja w Lublinie nie ma aktu urodzenia Marianny z 1809 (+/- kilka lat). Do tego nie ma zapisu dla nazwiska Welsing w latach 1790-1815. Dlaczego więc zapisano, że Marianna urodziła się w Lublinie? W rachubę, ze względu na obcobrzmiące nazwisko wchodziły księgi kościoła ewangelickiego. Te zachowały się od 1810, nie występuje w nich nazwisko Welsing. Kolejnym pomysłem jest możliwość, że zawód ojca Marianny był związany z armią austriacką (może był celnikiem, lekarzem wojskowym, urzędnikiem itp.) i akt został zapisany w księgach metrykalnych zaborcy. W tym czasie w Lublinie rozlokowany był pułk armii C.K. W 1809 roku Austriacy wycofali się z Lublina (wojna polsko-austriacka). Nie wiem czy księgi te ocalały, gdyż w informatorze archiwum wiedeńskiego można przeczytać, że komplet ksiąg jest od 1815, w wcześniejszych latach są braki. Wysłałam zapytanie o księgi z Lublina 1809 (+/- 2 lata) mam nadzieję, że niedługo dowiem się czy zachowały się one.

Akt małżeństwa z Karolem Pilasem

Pierwsze małżeństwo moja praprapraprababka zawarła w Szczucinie:

Szczucin 19 Sierpnia 1827 

Pan młody

Karol Pilas syn Karola i Marianny pater de funetus, katolik, 35 l, kawaler 

Panna młoda

Marianna Welsing córka Adama i Teresy pater de funetus, katoliczka, 20 l, panna 

Jakośmy na związek i zaślubienie małżeńskie dzieciom naszym Karolowi z Mariannią przy poniższych świadkach zezwolili na to więc znakami krzyża świętego podpisujemy 

x Marianna Pilaska matka Karola 

x Teresa Welsing matka Marianny 

Świadkowie: Sebastian Płazinski ekonom, Jan Bielinszka rolnik 

Dowiadujemy się z niego, że Marianna ma 20 lat (czyli urodziła się w 1807), nie podano miejsca urodzenia. Jest to jej pierwsze małżeństwo. Szczucin był miastem granicznym, znajdowała się w nim komora celna, parafia należała do Diecezji Tarnowskiej. Ojciec Marianny nie żył, podczas zawarcia małżeństwa była obecna jej matka Teresa Welsingowa, nie wymieniono jej panieńskiego nazwiska.

Z związku z Karolem Pilasem w Szczucinie urodziło się czworo dzieci: Jan Franciszek (*1827), Karolina (*1829), Rozalia Katarzyna (*1830) i Franciszka (*1832). Między rokiem 1832-1834 małżonkowie Pilas wraz z dziećmi przenoszą się na przedmieścia Tarnowa, Zabłocie. Mąż Marianny - Karol Pilas był piekarzem. W 1834 zmarła ich córka Karolina, a w 1835 Franciszka. Także w 1835 rodzi się kolejny syn Karol Jakub. Karol Pilas zmarł w 1836 roku, przyczyną zgonu była cholera. Marianna została wdową z trojgiem dzieci.

Księga zgonów parafii Tarnów-Katedra, rok 1836 Zabłocie

Akt małżeństwa z Stanisławem Saratowiczem

Wdowa po piekarzu Karolu Pilas w 1837 bierze ślub z młynarzem z Grabówki - Stanisławem Saratowiczem, także wdowcem.

Księga małżeństw Tarnów-Katedra, rok 1837 Grabówka

Co ciekawe ślub wpisano nie w miejscu zamieszkania panny młodej Zabłociu, lecz w kartach Grabówki, gdzie mieszkał pan młody. Przez jakiś czas para mieszkała w Grabówce, później przeniosła się do Rzędzina. W 1841 roku rodzi się ich jedyne dziecko - mój praprapradziadek Antoni.

W akcie chrztu Antoniego napisano, że matka jego jest córką Adama i Teresy Rozynkiewicz. Pomyślałam, że Teresa wzięła w międzyczasie ślub z panem Rozynkiewicz. Jeśli tak było nie stało się to jednak w parafii Tarnów-Katedra w latach 1837-1841.

Akt zgonu Marianny Saratowicz

Marianna umiera 27 kwietnia 1844 roku we wsi Rzędzin w wieku 35 lat.

Księga zgonów parafii Tarnów-Katedra, rok 1844 Rzędzin

Mimo zebranych przeze mnie aktów metrykalnych pozostaje kilka niewiadomych. Staram się ustalić:

- Czy Marianna urodziła się w Lublinie, czy w innym miejscu,

- Co było przyczyną zmiany miejsc zamieszkania w młodości Marianny,

- Jaki zawód wykonywał jej ojciec, kiedy i gdzie zmarł,

- Czy Teresa Welsing zawarła ponownie związek małżeński, kiedy i gdzie,

- Czy Rozynkiewicz wymieniony w akcie urodzenia Antoniego był ojczymem Marianny.

Źródło:
Księgi metrykalne parafii Tarnów-Katedra i Szczucin


Na kolejny post zapraszam w sobotę 22.10.2016. Mam nadzieję, że uda mi się utrzymać cotygodniowy rytm update'ów.

Zapraszam do lektury innych postów powiązanych z rodziną Welsing:

Rodzina Welsing moim genealogicznym „węzłem gordyjskim” - część 2 - Welsingowie w XVIII i XIX-wiecznej Galicji

Rodzina Welsing moim genealogicznym „węzłem gordyjskim” - część 3 - zabór rosyjski

Droga niemieckiego kolonisty do Galicji - kolonizacja Marii Teresy i Józefa II

Volxheim w Nadrenii-Palatynacie, Niemcy

Józef Welsing - potomek kolonistów i powstaniec

Pierwsza publikacja: 15 październik 2016